Geld en formulieren.jpg

Koppel draait op voor RSZ-schulden schilder: 64.000 euro boete

“Absolute schande”

Eigenaars van een woning kregen op 13 april een rekening van 64.212 euro gepresenteerd van de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid. Te betalen binnen de maand. Oorzaak: het faillissement van een schilder die in 2008 betrokken was bij grootschalige nieuwbouw- en renovatiewerken aan hun woning.


Zoals het er nu naar uitziet, moeten ook particulieren in de toekomst nagaan of hun aannemer schulden heeft. Anders dreigt er een serieuze meerkost.

“Het is al moeilijk genoeg om in orde te zijn met de administratie en wettelijke verplichtingen. We kunnen toch niet alle wetten vanbuiten kennen”, vragen zij zich af. Ze doelt op de zogenaamde inhoudingsplicht.

 

Een zelfstandige opdrachtgever met een vennootschap, die werken laat uitvoeren door een aannemer, moet controleren of deze op de zwarte lijst staat van de RSZ. In dat geval moet de opdrachtgever 35 % van het aannemingsbedrag (dit is de factuur die hij van de aannemer krijgt) inhouden en doorstorten aan de RSZ-diensten.

Verborgen lijst

“Niemand heeft ons ooit iets verteld over die zwarte lijst”, zegt de eigenaar. “En toen ik de architect erover aansprak, wist hij amper waarover het ging. Terwijl het volgens mij echt zijn taak is om ons hierover in te lichten.”

Advocaat ...., gespecialiseerd in aannemingsrecht, verduidelijkt. "In de wet staat nergens dat de architect de bouwheer op de hoogte moet brengen van de inhoudingsplicht. Architecten hebben een informatieverplichting, ook bij de keuze van de aannemer.

 

Hoe ver die verplichting reikt kan leiden tot discussie en is tevens afhankelijk van de identiteit van de partijen en de tussen hen gesloten overeenkomst. Niettemin lijkt het mij moeilijk te verdedigen dat de architect telkens bij betaling door de bouwheer zou moeten nagaan of de aannemer al dan niet sociale en fiscale schulden heeft en of er een inhoudingsplicht is. De architect weet veelal niet wanneer een bouwheer de aannemer betaalt.

 

Omdat men er van uitgaat dat in principe iedereen op de hoogte dient te zijn van zijn wettelijke verplichting zal je, ook wanneer er geen architect aan te pas komt, bij de zoektocht naar een geschikte aannemer op voorhand én bij de betaling moet controleren of de andere partij in orde is. Gelukkig is deze inhoudingsplicht niet van toepassing op particulieren die voor privé doeleinden bouwen.”

De eigenaar heeft ook vragen bij de transparantie van de fameuze zwarte lijst. “Het is eigenlijk een soort verborgen lijst. Dat hebben zelfs de mensen van de RSZ tegen mij gezegd. Je kan hem heel moeilijk vinden. En als je hem al vindt, moet je het ondernemingsnummer van de aannemer invoeren. Wij hebben het gecontroleerd: op 18 van de 20 offertes staat zelfs geen ondernemingsnummer!”

Hoofdelijke aansprakelijkheid van 96.489 euro

Met hun boete van 64.212 euro mochten de eigenaars nog van geluk spreken. Het Koninklijk Besluit van 27 december 2007 bepaalt immers dat de hoofdelijke aansprakelijkheid (het totale bedrag waarop de opdrachtgever kan worden aangesproken) bij het niet naleven van de inhoudingsplicht samengesteld wordt uit het volledige aannemingsbedrag, plus een inhouding van 35 % van dat bedrag, plus een bijslag van opnieuw 35 % van datzelfde bedrag.

 

Een som van 170 % van het oorspronkelijke aannemingsbedrag dus! “Onze hoofdelijke aansprakelijkheid bedroeg 96.489 euro”, vertelt de eigenaar. “Maar omdat de schilder ‘maar’ voor 64.212 euro schulden had, zijn we daaraan ontsnapt.”

Ook deze som waren de eigenaars niet onmiddellijk bereid op te hoesten. “Ik heb een 10-tal advocaten gebeld”, zegt de eigenaar. “De boodschap was duidelijk. Het zou heel moeilijk worden om een compromis uit de brand te slepen. Eén advocaat gaf me de raad om ter plekke langs te gaan bij de RSZ-diensten. Daar ben ik bij een attachéjurist beland, die ik op een heel menselijke manier ons verhaal heb kunnen doen. Samen hebben we de situatie nog eens overlopen.”

Ter goeder trouw

Het geluk van de eigenaars bleek dat ze de aannemingsovereenkomst hadden afgesloten voor het KB van 27 december 2007 in voege ging. “Hierdoor verviel de 56.758 euro van het aannemingsbedrag, dat bij onze hoofdelijke aansprakelijkheid geteld werd”, vertelt de eigenaar. “Bovendien heb ik kunnen afdingen dat ook van de inhouding van 35 % van het aannemingsbedrag 50 % wordt kwijtgescholden. Hiervoor moest ik een verzoekschrift opstellen waarin ik duidelijk liet blijken dat we ter goeder trouw gehandeld hadden en dat we totaal niet op de hoogte waren van de inhoudingsplicht.”

De uiteindelijke rekening voor de eigenaars bestaat nog uit de bijslag van 35 % van het aannemingsbedrag en de helft van de inhouding: alles samen om en bij de 30.000 euro. “Als het eerste uitstaande bedrag van 19.865 euro is uitbetaald, moeten we de kwijtschelding van 50 % op de overige 19.865 euro via een aangetekend schrijven opnieuw in herinnering brengen bij de RSZ. Maar ik heb garanties dat het in orde komt”, verklaart de eigenaar.

Regelrechte discriminatie

De eigenaars zijn niet te spreken over wat hun overkomen is. “Dit is pure Kafka, een absolute schande. Niemand heeft ons ooit op de hoogte gebracht. Bovendien is de aanpak van de RSZ volkomen facultatief. Iedereen die aan de inhoudingsplicht heeft verzaakt, is hoofdelijk aansprakelijk. De RSZ kan naar willekeur kiezen wie ze de rekening in de schoenen schuift. Eén gedupeerde is voor hen natuurlijk veel praktischer. Regelrechte discriminatie!”

Uit navraag bij de RSZ blijkt dat ze inderdaad willekeurig een zelfstandige uitkiest die een beroep heeft gedaan op een aannemer met sociale schulden om de achterstallige betalingen op te verhalen. “We stellen eerst de aannemer zelf in gebreke voor zijn schulden. Kan hij die niet betalen, dan verhalen we de schulden bij één van zijn klanten. De RSZ bepaalt op basis van de omstandigheden aan welke klant we de boete opleggen. Bovendien moet de zelfstandige op de hoogte zijn van zijn plichten. 

Controleer hier of een aannemer schulden heeft.